De Wichelroede bestaat dit jaar 125 jaar en dat moest uitbundig gevierd worden. Afgelopen week stond daarom een feestweek op het programma.

Hoewel het maandag al warm was, konden de activiteiten die dag nog doorgaan. Op het theaterplein lag een enorme zandbak, die was achtergebleven na het beachtoernooi dat VCU het weekend ervoor had georganiseerd. Door het zand een dag langer te laten liggen, kregen de leerlingen de beschikking over een gigantische speelzandbak. Iedere klas mocht een uur lang spelen en daar werd volop van genoten.

Daarna liep de temperatuur echter snel verder op. De afgekondigde code oranje en later code rood, met de bijbehorende waarschuwingen, maakten het noodzakelijk om alle overige festiviteiten af te gelasten.

Daardoor gingen onder meer het gezamenlijke bezoek aan de Efteling, het festival voor ouders met optredens en activiteiten van en door de kinderen, de reünie en de rondleiding voor oud-leerkrachten niet door. Een grote teleurstelling voor iedereen.

De Eftelingdag is inmiddels verplaatst naar september. Daarnaast wordt onderzocht of het festival nog vóór het einde van dit schooljaar kan plaatsvinden. Hopelijk lukt dat, want daar kijken velen naar uit.
Omdat een groot deel van de jubileumactiviteiten niet kon doorgaan, blikken we in dit artikel terug op de rijke geschiedenis van de Wichelroede.

De geschiedenis van de Wichelroede
Een school die 125 jaar bestaat, roept vanzelf de vraag op: wat herinner ik mij daarvan? Het antwoord is eenvoudig: niets. Als meisje zat ik op de meisjesschool. Het is moeilijk voor te stellen dat de school tot 1973 uitsluitend een jongensschool was. Nog maar enkele tientallen jaren geleden zaten jongens en meisjes in Udenhout niet samen in de klas op de lagere school. Alleen op de kleuterschool, en in Biezenmortel vanwege de beperkte omvang van de school, kregen zij gezamenlijk les.

Geschiedenis laat zien hoe normen, ideeën en gewoonten in de loop van de tijd veranderen. Juist daarom is een terugblik zo interessant.
In 1814 werd het onderwijs een verantwoordelijkheid van de overheid. Omdat het katholicisme destijds achtergesteld werd, was het onderwijs sterk protestants georiënteerd. Met de grondwetsherziening van 1848 werd de vrijheid van onderwijs vastgelegd en konden bijzondere, katholieke scholen worden opgericht. In Udenhout begonnen de Zusters van Liefde uit Tilburg in 1861 een meisjesschool.

De jongensschool
Door financiële problemen en de zoektocht naar een geschikte locatie duurde het nog tot 1901 voordat ook een katholieke jongensschool werd opgericht. Pastoor Petrus van de Ven speelde daarbij een belangrijke rol. De school kreeg daarom de naam Sint Petrusschool, vernoemd naar zijn patroonheilige. De komst van de katholieke jongensschool leidde ertoe dat de openbare school enkele jaren later, wegens een gebrek aan leerlingen, haar deuren moest sluiten.
Tot 1974 was het kerkbestuur tevens het schoolbestuur van de Sint Petrusschool. Voor de meisjesschool was die scheiding al eerder aangebracht: in 1968 werd de Stichting Katholiek Onderwijs Udenhout opgericht. In 1974 sloot ook de Sint Petrusschool zich hierbij aan, waardoor één bestuur verantwoordelijk werd voor het katholieke basisonderwijs in Udenhout.

Van Sint Petrusschool naar Wichelroede
In 1985 veranderde de naam van de school in Zeshoevenschool. Door de bouw van de nieuwe woonwijk De Kuil ontstond behoefte aan een extra school. In 1988/1989 werd daarom basisschool De Vlonder geopend.
In 1994 gingen de Zeshoevenschool en De Vlonder samen verder onder de naam Wichelroede. De onderbouw werd gehuisvest aan de Goudsbloem in De Kuil, terwijl de bovenbouw les kreeg aan de Van Heeswijkstraat.
“De naam Wichelroede verwijst naar de Y-vormige tak van een hazelaar of wilg. Het logo en de naam symboliseren de twee schoolgebouwen die samenkomen en verdergaan als één school. Tegelijkertijd verbeeldt het een dansend kind dat met plezier en vertrouwen naar school gaat”. 1)

Enkele cijfers
De school begon in 1901 met twee klassen. In 1903 waren dat er al vier. Ten tijde van de oudste bewaard gebleven schoolfoto uit 1905 waren er dat vijf.
In 1950 telde de school negen klassen. Tegenwoordig heeft de Wichelroede zeventien groepen met ongeveer 420 leerlingen. Er werken 35 medewerkers, waaronder leerkrachten, onderwijsassistenten, een conciërge en schoonmaakmedewerkers.

Expositie
In de expositieruimte van Erfgoedcentrum ’t Schoor is een klaslokaal uit de jaren zestig ingericht. Het 100-jarig bestaan van Vincentius en het 125-jarig jubileum van de Wichelroede vormden de aanleiding voor een wisselexpositie over het onderwijs in onze dorpen.
Bezoekers vinden er lesmateriaal, veel historische foto’s, rapporten en andere documenten. De tentoonstelling laat zien welke onderwijsvormen in de loop der jaren in Udenhout hebben bestaan, zoals de landbouwschool, de huishoudschool en diverse andere scholen. Veel groepen van de Wichelroede hebben de expositie inmiddels bezocht.

Voor iedereen die onderwijs in Udenhout heeft gevolgd, of daar nieuwsgierig naar is, is deze tentoonstelling zeker een bezoek waard. De expositie is nog gedurende heel 2026 te bezichtigen.

Openingstijden
• Iedere donderdag van 11.00 tot 15.00 uur (bij buitentemperaturen boven 30 graden tot 13.00 uur);
• Iedere tweede zaterdag van de maand van 13.30 tot 16.30 uur;
• Groepen kunnen op afspraak terecht.

Het Erfgoedcentrum is bovendien zeer geïnteresseerd in oude foto’s, rapporten en andere documenten over het onderwijs in Udenhout. Wie dergelijk materiaal bezit, wordt van harte uitgenodigd contact op te nemen.

De Wegwijzer feliciteert de Wichelroede van harte met haar 125-jarig jubileum en hoopt dat het festival later dit schooljaar alsnog kan plaatsvinden.

Tekst: Wilma de Jong-Verspeek, De Wegwijzer
Foto’s: Henny Schilders, De Wegwijzer, Stichting Erfgoedcentrum ’t Schoor

1) Bron: Over de School, 44 opstellen over onderwijs in Udenhout en Biezenmortel, uitgegeven door Erfgoedcentrum ’t Schoor.