Gedenksteen eindelijk weer terug waar hij hoort

In het Tilburgs Stadhuishuis was in 1947 een gedenksteen ingemetseld ter nagedachtenis aan verzetsheld Wim Berkelmans. Het natuurstenen reliëf was toen aan de gemeente geschonken door de Tilburgse ambtenaren.
Wim Berkelmans (1912-1944) was tijdens de Tweede Wereldoorlog werkzaam op de afdeling Bevolking. Voor onderduikers verspreidde hij bonkaarten en vervalste hij persoonsbewijzen. Wim was betrokken bij de voorbereiding van de overval op de kluis, waarbij 105.000 Rauterzegels gestolen werden. Deze waren nodig om een distributiekaart te krijgen. Ook was hij betrokken bij de aanslag op agent en jodenjager Gerrits, die helaas mislukte. Op 26 mei 1944 werd hij met dertien andere verzetsstrijders ergens bij Bosch en Duin gefusilleerd.
In november 2017 begon men in Tilburg aan de grootschalige renovatie en verbouwing van het stadhuis. Daarom was de ingemetselde gedenksteen uit het gemeentehuis gehaald en opgeslagen in een depot. De verbouwing was klaar in 2021.
Henk Peters, die een biografie aan het schrijven is over Wim Berkelmans, vroeg in oktober 2024 om de gedenksteen weer een plek in de openbare ruimte te geven. Deze vraag werd meteen doorgegeven aan de afdeling die daarover ging, maar de ambtelijke molens werkten daar erg traag, ondanks vele mailtjes van Henk.
In een interview in het Brabants Dagblad vertelde de nieuwbenoemde burgemeester, dat zij dicht bij de mensen wil staan en dat men haar altijd een brief kan schrijven. Dat deed Henk dus. Binnen een week kreeg hij bericht dat de steen een plaats in het Stadhuis krijgt op de 1e verdieping waar ook de Raadzaal is, zodat iedereen die kan bekijken.
Op de steen staat vermeld, dat Wim Berkelmans gefusilleerd is in Vught. Zijn naam staat ook op De Gedachtenismuur van Kamp Vught.
In 2009 schreef Henk het boek “Oorlogsmonumenten in NP de LDDuinen.” (Dit is te downloaden: ’t Schoor Udenhout Oorlogsmonumenten.) Henk heeft deze fout toen besproken met de conservator van Nationaal Kamp Vught. Ook die wist van de fout, maar begreep ook niet hoe die gekomen is, want Wim staat daar ook niet in het Gedachtenisboek vermeld. Volgens Henk heeft het te maken dat men in 1947 niet wist, wat wij nu weten via documenten en getuigenverklaringen.
Bij de steen in het Stadhuis zal dan ook vermeld worden, dat de tekst erop foutief is.
Afgelopen 4 mei had burgemeester Mevr. Gräper een half uur tijd gemaakt om Jan Berkelmans (zoon van Wim) en Henk Peters en hun partners te ontvangen om naar de herdenkingssteen te komen kijken, waarna nog een genoeglijk samenzijn met haar was, waarbij zij ook privézaken met ons deelde. Henk had in zijn brief Mevr. Gräper ook uitgenodigd voor de herdenking op 26 mei bij Bosch en Duin.
Terwijl zij op die dag naar het monument liep, wenste zij de kinderen van groep 8 van BS De Wichelroede succes toe.
Zoals ieder jaar zijn alle aanwezigen onder de indruk hoe sfeervol deze herdenking verloopt. Ook is het mooi om te zien hoe alle leerlingen meezingen met het Wilhelmus, begeleid door trompettist Ad Donkers.
Na afloop sprak de burgemeester met de kinderen en gaf hen en Juf Angeliek Vermeer en Juf Sam Paalvast een groot compliment. Ook enkele nabestaanden spraken met hen. Zo zei Jan Berkelmans tegen een jongen: ”Jij hebt de foto van mijn vader vast,” waarop deze verlegen lachte en een ander wilde met een leerling op de foto.
In beide klassen was zoals altijd nog een evaluatiegesprek.
Reacties waren: “Raar om de familieleden te zien, terwijl wij de foto’s van de gefusilleerden omhoog houden.” “Ik vond het best spannend, maar wel leuk om te doen.” “Nu wij dit gedaan hebben, weet ik nog meer over de Tweede Wereldoorlog, ook omdat we in Kamp Vught geweest zijn.”
Uit alles blijkt dat deze leerlingen van dichtbij de W.O.II hebben ervaren, iets wat ze nooit zullen vergeten. De ervaring van de leerkrachten is ook, dat wanneer de leerlingen op latere leeftijd in de duinen komen altijd even naar het monument kijken en er ook familieleden op wijzen. Een signaal dat aangeeft dat herdenken niet voor niets is.

Foto gedachtenissteen: Marjolein Kersten, gemeente Tilburg