“Burgerslachtoffers van het nazi-bewind in Udenhout en Biezenmortel tijdens de bezetting”
Dit boek werd zaterdagmiddag gepresenteerd in de Vorselaer in Biezenmortel. Wil Broos, voorzitter van erfgoedcentrum ’t Schoor, heette iedereen van harte welkom, met name de familieleden van de slachtoffers. Frank Scheffers, voorzitter van het Kees van Kempenschrijversteam van Erfgoedcentrum ’t Schoor en hoofdauteur van dit boek presenteerde vervolgens het boek.
Inhoud van het boek
In het voorwoord staat de inhoud als volgt verwoord: “Het boek gaat over de burgerslachtoffers van het nazibewind in Udenhout en Biezenmortel tijdens de bezetting. Joodse onderduikers, een verzetsman en in Duitsland tewerkgestelden die de oorlog niet overleefden maar ook over (Joodse) onderduikers die dankzij een onderduikadres in Biezenmortel of Udenhout overleefden.”
Aan iedere familie en de gebeurtenissen die zij mee hebben gemaakt wordt in het boek een hoofdstuk gewijd. Voor iedere toehoorder is duidelijk dat dit een verschrikkelijke tijd is die we nooit meer willen meemaken.
Overhandiging van het eerste exemplaar aan Hetty Vromen
Frank overhandigde het eerste exemplaar van het boek aan Hetty Vromen. Zij is de achterkleindochter van Leo Hartogs, een Joodse onderduiker in Biezenmortel die verraden werd en het concentratiekamp Bergen-Belsen niet overleefde. Na ontvangst vertelde zij hoe de herdenkingen en ook dit boek, maakt dat zij als familie stukjes van hun familiegeschiedenis ontdekken. Zoals bij zovelen werd er niet veel gesproken over de oorlog en welke verschrikkelijkheden men mee had gemaakt. Dit boek geeft weer een aantal puzzelstukjes.
Ook een herdenking zoals vandaag brengt ontmoetingen binnen de familie teweeg. Zij memoreert dat naast de minder mooie kanten ook het samenwonen van onderduikers en bewoners tot bijzondere contacten leidde. Zij dankt iedereen die bijgedragen heeft aan de totstandkoming van dit boek.
Het boek is te verkrijgen bij Erfgoedcentrum ’t Schoor voor een prijs van € 10,00
Tekst: Wilma de Jong-Verspeek, de Wegwijzer
Foto’s: Pieter Michielsen, de Wegwijzer/Udenhout-Centraal.nl



In Udenhout werd ter herinnering aan Artur Köstenmann een struikelsteen onthuld op de Kreitenmolenstraat tussen de nummers 40 en 50 op de plek waar vroeger Huize Felix stond. Artur Köstenmann ontvluchtte als Joodse Christen eind jaren 30 Wenen en kwam na omzwervingen terecht bij de Zusters van Huize Felix. Zijn zoon Robert werd door zijn oma op de trein gezet naar Engeland met een door het Rode Kruis georganiseerd kindertransport en zou zijn vader nooit meer zien. Artur werd op 2 augustus 1942 gearresteerd en vond de dood in Auschwitz op 8 september. Journalist Ton de Jong vond de dochter van Robert in Spanje. Deze dochter Helen Blake en haar man waren aanwezig bij de onthulling van de struikelsteen ter nagedachtenis aan haar opa.
In Biezenmortel op Capucijnenstraat 56, voor de voormalige boerderij van familie van de Pas, werd door nazaten van Leo Hartogs een struikelsteen onthuld. Leo Hartogs en zijn vrouw Helene, afkomstig uit Oss, kwamen door bemiddeling van de Paters Kapucijnen in Biezenmortel terecht. Zij werden uiteindelijk gearresteerd en Leo overleed aan ontberingen in Bergen-Belsen, 1 maand voor de bevrijding. Zijn vrouw overleefde de oorlog ternauwernood en werd herenigd met haar dochter Anni. Anni bleef na de oorlog contact houden met de familie van de Pas en de kinderen van de Pas waren bij de onthulling aanwezig.
Wim Weijtmans werd op de dag, dat Nederland bevrijd werd, zes jaar. Hij woonde toen, met zijn ouders, broers en zussen, op het adres Berkelseweg 5 te Udenhout. Maar de dag van de bevrijding was voor de familie Weijtmans zeker niet alleen maar een feestdag.
De kleine Wim Weijters weet nog, dat hij de Duitsers zag vertrekken via de Slimstraat. Dat maakte op hem extra indruk omdat ze zijn oudste zus Anna meenamen, alsmede buurjongen Hannes Mol. Anna en Hannes moesten de vluchtende soldaten de weg wijzen naar veiliger gebied. Ter hoogte van ‘De Hemeltjes’ werden de twee weer vrij gelaten. Vrij snel hierna zag Wim de Engelsen Udenhout binnen komen via de Berkhoek en de Berkelseweg. Hij weet nog dat ze o.a. witte mik uitdeelden. “Nog nooit zoiets gezien,” zegt Wim.
Het Zuid Nederlands Kamerkoor, onder leiding van Rowan van der Westen, met mooie orgelbegeleiding van Arjan Veen, levert een prachtig uitgevoerde muzikale bijdrage aan het programma. Tussen de prachtige muziekstukken door leest Yvonne van Kempen van Erfgoedcentrum ’t Schoor de namen voor van de Amerikaanse, Britse en Canadese militairen, die hier in onze dorpen tijdens de tweede wereldoorlog zijn gesneuveld voor onze vrijheid. Een bijna eindeloze lijst van jonge mannen, twintigers, die in de bloei van hun leven zijn omgekomen.

Claxonnerende voertuigen kwamen in een lang lint door de dorpen.

Op 26 oktober werd het 40 jarig jubileum van Bridge Club Udenhout gevierd. Vrijwel iedereen van de 90 clubleden was aanwezig tijdens een feestelijke en verrassende middag in ‘t Plein. Het begon al met burgemeester Theo Weterings die, direct na het openingswoord van voorzitter Huub Hannen, de zaal kwam binnen stappen. De burgemeester kwam niet mee bridgen en hij kwam ook niet primair voor de jubilerende club.

Riet Beerens woonde tijdens de bevrijding op “’t Voorste Winkel”. Het buurtschap, dat nu bij Biezenmortel hoort, maakte 80 jaar geleden deel uit van Udenhout. Gelukkig was het er in het algemeen rustig gedurende de oorlog. En er was ook geen reden om aan te nemen dat er bij de bevrijding gevaarlijke dingen zouden gebeuren. Toch liep dat bijna anders.