Mien en Toon van Oene herinneren zich de bevrijding nog goed

Het ouderlijk huis in de Groenstraat, waar Mien en Toon van Oene woonden toen Udenhout bevrijd werd. De foto is gemaakt in 1970 toen hun ouders 50 jaar getrouwd waren.
Mien (89) en haar broer Toon (88) woonden 80 jaar geleden in de Groenstraat. Hoewel Mien toen 9 was, kan vooral haar jongere broer Toon (toen 8) zich de dag van de bevrijding nog het best voor de geest halen.
Als Mien het heeft over de bezetting en de bevrijding, overheerst vooral het woord “Voorzichtig”. “Onze ouders”, zegt ze, “wilden niet dat er iets naars zou gebeuren. Daarom kregen we ook niet veel te horen. Ze waren ook bang dat we bijvoorbeeld iets verkeerds zouden zeggen op de verkeerde plaats, zoals het woord “mof”. Ik heb dus ook niet zo veel gezien, want pa en ma hielden ons het liefst binnen of bij gevaar in de schuilkelder”. Mien weet nog wel dat de Canadezen Udenhout binnen trokken. “Ze zochten achter ons huis naar Duitsers”, herinnert ze zich ook. “Een aantal Canadezen heeft toen een paar nachten bij ons in de voorkamer geslapen”.
Kennelijk was broertje Toon voor de duvel nog niet bang. Als hij maar enigszins kon, was hij op straat te vinden. Of zijn ouders dat nu wel of niet wilden. Zo zag Toon dat er in de Groenstraat meerdere schuttersputjes waren. Dat de Geallieerden op komst waren, wisten wij van de Udenhoutse politieman Roymans, die achter de huizen liep om zijn dorpsgenoten voor te bereiden op de bevrijding. Achter die huizen lagen ook talloze schuilkelders. “Alleen al bij ons in de straat, waren dat er tientallen”, weet Toon nog. “Ik zag de Duitsers vertrekken”, zegt hij. “Het was een behoorlijk ordeloze troep. Ze roofden nog wat ze konden. Bij Willeke Martens namen ze een varken mee en elders hadden ze een paard gevorderd. Dat dier wilden ze boven op een kar vervoeren. Ze hebben toen bij Driek van Wijk de voordeur geforceerd en die deur vervolgens als opstap voor het paard gebruikt. In de Groenstraat werden ook nog drie boerderijen in brand gestoken, o.a. bij Janus de Bont en bij Simons”.

Bevrijders op de foto in de Groenstraat bij de woning van fam. vd Plas
Toon weet niet meer precies hoe lang het geduurd heeft voordat de bevrijders kwamen, toen de Duitsers het hazenpad hadden gekozen. Hij vermoedt dat tussen die twee gebeurtenissen een paar uur heeft gezeten. Toon zag de Canadezen komen (volgens hem waren er ook Engelsen bij). Met vrachtwagens, jeeps; te voet in groepjes en zelfs met paard en wagen. Ze deelden sigaretten, pelpinda’s en chocolade uit. “In Udenhout hadden we zoiets nog nooit geproefd of gezien”, aldus Toon. “In ons dorp is het toen gelukkig niet meer tot een treffen gekomen tussen de bevrijders en de Duitsers. Wèl is er nog hevig gevochten in en rond de Duinen, maar daar heb ik toen niets van meegekregen”.
Toon weet nog wel dat iedereen op die dag zielsgelukkig was. “Er werd overal en door iedereen feest gevierd”. Hij weet ook nog dat de militairen, die bij de “van Oene’s” waren ingekwartierd, na een paar dagen weer zijn vertrokken. “Ze lieten een trommeltje achter met koekjes en een briefje”, herinnert hij zich nog. Wat er op het briefje heeft gestaan, weet Toon helaas niet. Hij herinnert zich nog wel de namen van deze bevrijders: Paul, Tonny en Robert.
Tekst: Jan de Kort; De Wegwijzer
Foto’s: Henny Schilders (Wegwijzer), Fam. van Oene
en Erfgoedcentrum ’t Schoor



Adriaan van Seelen uit Rijen was haar leermeester. Ze volgde bij hem ook cursusweken in Frankrijk. “Heel leuk om te doen”, volgens Nel. Haar tuin en huis worden gesierd met veel van haar beeldhouwwerken. Maar Nel kreeg steeds meer plezier in het “letterhakken”. Ze beitelt wijze spreuken in Belgisch hardsteen in allerlei vormen. Uit de visvijver in haar tuin rijst een op een obelisk lijkende steen op, met daarin haar lijfspreuk gehakt: “Geloof niet alles wat je denkt”. Boven op de steen zit een meditatief poppetje. “Mijn fantasie gaat nog wel eens met me aan de haal, vandaar deze lijfspreuk”, vertelt Nel lachend. Een recht vormige steen langs de vijver draagt de spreuk: Je kunt het leven niet verlengen, wel verdiepen. Een bronzen kikkertje bovenop de steen kijkt minzaam op deze spreuk neer. De spreuk “Iedere dag wordt de wereld weer opnieuw geboren” siert een mooie wereldbol in de tuin. En op een zonnewijzer staat de tekst: ”Achter elk moment ligt een zee van tijd”. Voor familie en vrienden heeft Nel naamplaatjes en huisnummers gehakt. En voor een vriendin, die haar kat verloren heeft, heeft ze een kat en profile gehakt in steen. Nel vertelt trots dat ze uitgenodigd werd één letter van een gedicht te hakken in een straatsteen van de Oude Gracht in Utrecht. Iedere zaterdag wordt er door een steenhouwer één letter gehakt. Zo groeit het eindeloze gedicht voor toekomstige generaties.
Routes, netwerken en verbindingen is het Europese thema van de Open Monumentendagen 2024. Onder de slogan ‘Onderweg!’ gaan de bezoekers op pad van monument naar monument.

Na 7 jaar verkering trouwden ze met een mooi feest waarvoor het ouderlijk huis van Trees leeggehaald was. Voor iedereen die denkt dat het huidige woningtekort uniek is, laat de situatie van hen zien dat er toen ook al woningnood was. Ze gingen inwonen bij de ouders van Jo op kamers. Daar is ook hun oudste zoon geboren. Ze zijn een paar keer verhuisd totdat ze een definitieve stek hadden gevonden in de Maetsuyckerstraat in Tilburg, waar ze 38 jaar hebben gewoond. Een buurt die ze als heel fijn hebben ervaren. Ook nu nog hebben ze contacten met mensen uit die buurt.



Mannen biljarten en vrouwen haken en breien.
Iedere dinsdagmiddag gaat Marcel naar de Eikelaar. Hij haalt senioren op en begeleidt ze naar de Wichelroede school voor een paar gezellige uurtjes. Samen koffiedrinken, samen buurten, samen kaarten, een wandelingetje maken door de school. Dat laatste geeft vaker aanleiding tot een praatje over het schoolgebeuren van vroeger en nu. Hoe geanimeerd de sfeer is, ervaarden we vorig week, toen Marcel ook de maandagmiddag groep begeleidde en wij even aansloten bij “Groep 72 van basisschool de Wichelroede”, zoals ze zichzelf spontaan voorstelden. Vaak blijven zitten op school heeft kennelijk ook zo zijn voordelen; je blijft je jong voelen. Soms sluiten enkele leerlingen van de basisschool aan bij de senioren, bijvoorbeeld tijdens de Sinterklaasviering. Dit gezellig samenzijn is een initiatief van Stichting Groot in ’t Klein. Met het doel om thuiswonende ouderen met weinig sociale contacten uit hun isolement te halen. In de loop der jaren zijn meerdere deelnemers in de Eikelaar gaan wonen. Vandaar dat op dit moment ook bewoners van de Eikelaar deelnemen.